Onderwijskundige ontwikkelingen: divergent leren en 21st Century Skills.

We leven in een sterk veranderende en dynamische maatschappij. Dat heeft vanzelfsprekend ook invloed op kinderen. De kinderen van nu kun je niet meer vergelijken met vroeger. Dit houdt in dat ons onderwijs moet meegroeien en ontwikkelen. Werken aan het onderwijs van de 21e eeuw betekent dat we kinderen opvoeden tot kritische, ondernemende en creatieve mensen. Dit vraagt een andere aanpak van de leerkracht. Waar vroeger in het onderwijs sprake was van gestroomlijnde en eenzijdige kennisoverdracht wordt in het moderne onderwijs in toenemende mate een beroep gedaan op de eigen ontwikkeling van kinderen. Kennisoverdracht blijft belangrijk maar kinderen worden gestimuleerd om zelf met oplossingen en ideeën te komen. In vaktaal noemen we dit ook wel "divergent leren". Dit vraagt een gespecialiseerde vaardigheid van de leerkracht in het stellen van denkvragen.
De zogenaamde vaardigheden van de 21e eeuw (21st Century Skills) krijgen in toenemende mate aandacht. We hebben het dan over omgaan en gebruik maken van moderne en digitale hulpmiddelen, maar ook over samenwerkend leren, communiceren, probleemoplossingsvaardigheden, creativiteit en kritisch denken.
De school wordt steeds meer een lerende organisatie.
Kinderen, leerkrachten en ouders leren van en met elkaar. Leren, ontwikkelen en vernieuwen gebeurt individueel én in teamverband.




Divergent leren:
Het speerpunt van de onderwijsvernieuwing op De Springplank is het divergent leren. In tegenstelling tot wat veel mensen denken is "divergent leren" geen methode. Het is vooral een houding, een manier van kijken naar de dingen. Het traditionele onderwijs is vooral "convergent": vooraf is bepaald wat de leerstof is en wat je moet kunnen reproduceren. Daarvoor krijg je dan een beoordeling op je rapport. Op zich is daarmee niets mis en er zal altijd leerstof zijn die op deze manier wordt aangeboden.

Bij het divergent leren gaat het er niet om dat de inhoud van de leerstof anders is, maar vooral dat je er anders mee omgaat. Kinderen leren bijvoorbeeld om kritisch te kijken naar waarheden, vraagstukken en meningen van anderen. In plaats van klakkeloos alles aan te nemen voeden we kinderen op om zelf goed na te denken, zelf keuzes te maken en eigen oplossingen te bedenken. Divergent leren doet een beroep op creativiteit, denkkracht en op eigen verantwoordelijkheid. Kinderen vinden het prettig om eigen keuzes te mogen maken. 

We beseffen dat we kinderen van lieverlee vertrouwd moeten maken met deze vaardigheden en deze houding. Ook van leerkrachten vraagt dit een lerende houding. Het is gemakkelijker om precies een methode te volgen maar veel leuker om te variëren, vragen te stellen, kinderen aan het denken te zetten en te zien hoe kinderen meer zichzelf ontwikkelen. Leerkrachten worden meer coaches en begeleiders dan "onderwijzers"
Divergent leren betekent niet "vrijheid, blijheid" en de leerstof en de doelen die gehaald moeten worden blijven zoals ze nu ook zijn. We gaan er alleen anders mee om waar dat mogelijk is.
We zeggen dan ook wel: "convergent leren waar het moet en divergent leren waar het kan".
Bij de invoering van het divergent leren worden we begeleid door Prof. Paul Delnooz.
Hij heeft deze "aanpak" ontwikkeld. Onderzoek, waaraan ook De Springplank heeft deelgenomen wijst uit dat kinderen bij het divergent leren meer gemotiveerd zijn. Daarnaast neemt opstandig gedrag af en zijn de leerresultaten beter. Kinderen en leerkrachten vinden het leuk: er komt veel energie vrij als je hiermee werkt.
Vanaf het schooljaar 2014-2015 gaan we naar alle verwachting opnieuw deelnemen aan wetenschappelijk onderzoek om te kijken wat de effecten zijn van het divergent leren. Hierbij werken we samen met andere scholen binnen de Lowys Porquinstichting en o.a. Prof. Paul Delnooz.

Meer informatie:
In het voorjaar van 2014 zijn ook twee interessante publicaties geweest over onze school in Trouw en BNdeStem. Klik HIER voor het artikel in Trouw en HIER voor het artikel in BNdeStem.

Klik HIER voor meer informatie over de 21st Century Skills
Klik HIER voor de lectorale rede van Paul Delnooz - De ontbrekende schakel: op weg naar kritische creatieve en ondernemende leerlingen.
Klik HIER voor het artikel "Wanneer stelde jij jezelf voor het laatst een vraag?"

Landelijk bezoek:
Op 28 oktober 2014 kwam de voorzitter van de PO-raad, Rinda den Besten op onze school kijken naar het divergent leren. Ze bezocht een les creatief denken in groep 6-7 en vervolgens was er een gesprek met een aantal leerkrachten: